Hürmüz’de gerilim tırmanıyor: İran iki gemiye el koydu, ABD İran tankerlerini durdurdu
Hürmüz Boğazı ve Asya açıklarında yaşanan karşılıklı hamlelerle ABD-İran hattındaki kriz yeni bir boyuta taşındı. Ateşkes sürerken tarafların denizdeki müdahaleleri, küresel enerji hattını doğrudan etkileyen bir gerilim oluşturdu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni bombardıman tehditlerini “belirsiz süreyle” askıya almasına rağmen sahadaki tansiyon düşmedi. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki hamlelerine karşılık ABD, Asya sularında İran tankerlerini hedef aldı.
Hürmüz’de gemilere müdahale
İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı’nda Liberya bayraklı “Epaminondas” ve Panama bayraklı “MSC Francesca” adlı iki konteyner gemisine el koyarak İran kıyılarına çekti.
İran’a yakın Tesnim Haber Ajansı, gemilerin gerekli izinler olmadan faaliyet gösterdiğini ve seyrüsefer sistemlerini manipüle ettiğini öne sürdü.
Aynı bölgede Liberya bayraklı bir başka gemiye de ateş açıldığı, ancak geminin hasar almadan yoluna devam ettiği bildirildi.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, bu durumu “deniz haydutluğu” olarak nitelendirirken; gemilerin ABD veya İsrail bandıralı olmaması nedeniyle bunun teknik olarak ateşkes ihlali sayılmadığını ifade etti.
ABD’den karşı hamle: tankerler durduruldu
Washington yönetimi, İran’ın Hürmüz’deki adımlarına İran’ın petrol sevkiyat hatlarını hedef alarak yanıt verdi.
CENTCOM ve denizcilik kaynaklarına göre ABD ordusu; Hindistan, Malezya ve Sri Lanka açıklarında en az üç İran tankerini durdurdu.
Durdurulan gemiler arasında Malezya açıklarında bulunan yarı yüklü “Deep Sea” ile yaklaşık 1 milyon varil kapasiteli “Sevin” tankeri yer aldı.
Ayrıca 2 milyon varil ham petrol taşıyan “Dorena” adlı süper tankerin, Hindistan’ın güneyinde bir ABD muhribi eşliğinde rotasından saptırıldığı doğrulandı.
ABD’nin bu operasyonları, Hürmüz Boğazı’ndaki olası mayın riskinden kaçınmak için açık denizlerde gerçekleştirdiği belirtiliyor.
Tahran’dan sert mesaj
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD’nin deniz ablukasını “savaş ilanı” olarak değerlendirdi.
Kalibaf, “Askeri saldırganlıkla hedeflerinize ulaşamadınız, zorbalıkla da ulaşamayacaksınız. Abluka kalkmadığı sürece Hürmüz Boğazı’nı trafiğe açmak imkansızdır” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, dünya petrol ve gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazın fiilen kapalı kalmaya devam edebileceğine işaret etti.
Enerji piyasaları sarsıldı
Denizdeki karşılıklı hamleler küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiledi. Brent petrol fiyatı iki haftalık aranın ardından yeniden 100 doların üzerine çıktı.
CENTCOM, ablukanın başlangıcından bu yana 30’dan fazla geminin İran limanlarına giriş ve çıkışının engellendiğini açıkladı.
Yedi haftadır süren çatışmaların ardından sağlanan geçici ateşkesin süresi dolarken, tarafların denizdeki kontrol mücadelesi “yumuşak ateşkes”i fiilen sert bir deniz savaşına dönüştürdü. Hürmüz Boğazı ise küresel sistemin en kritik kırılma noktalarından biri olmayı sürdürüyor.
