26 yıllık besici isyan etti: "Eskiden destekler vardı, üreticinin sırtı biraz doğruluyordu"
Hayvancılıkla uğraşan Selahattin Diri, Yüksekova’da uzayan kış ve artan yem maliyetleri nedeniyle bu yıl ciddi zorluk yaşadıklarını söyledi. Diri, yüksek giderler ve düşük satış fiyatları nedeniyle emeğinin karşılığını alamadığını ifade etti.
Yüksekova’da geçimini hayvancılık ve çobanlıkla sağlayan üreticiler, bu yıl uzayan kış mevsimi, yüksek yem maliyetleri ve düşük satış fiyatları nedeniyle zor günler geçirdiklerini belirtiyor. Bölgede yaklaşık 26 yıldır hayvancılık yapan Selahattin Diri de hem sürüsünün sahibi hem de çobanı olarak çalışanlardan biri.
"Çocukluğumuz bu hayvanların içinde geçti"
Çocukluğundan beri hayvancılığın içinde olduğunu anlatan Diri, mesleğin dışarıdan göründüğü kadar kolay olmadığını belirterek, “Kendimi bildim bileli bu işi yapıyorum. Çocukluğumuz bu hayvanların içinde geçti. Şu anda 50 baş koyunum var. Hem sahibiyim hem de çobanlık yapıyorum. Sabah sürünün peşine düşüyoruz, akşama kadar dağda, merada kalıyoruz. Hayvanların bakımı, yemlenmesi, hastalığı derken işimiz hiç bitmiyor. Çobanlar ve besiciler zorlu sezon geçiriyor” dedi.
Bu yılın hayvancılıkla uğraşanlar açısından oldukça zor geçtiğini söyleyen Diri, kış mevsiminin uzun sürmesinin birçok sorunu beraberinde getirdiğini ifade etti.
"Bu yıl çok sıkıntılı geçti"
Diri, “Bu yıl çok sıkıntılı geçti. Kış uzadı, havalar geç ısındı. Otumuz, samanımız erkenden tükendi. Soğuk bölgelerde hayvanlara verecek yem bulmakta zorlandık. Her gün yağmur yağdı, otlar istediğimiz gibi büyümedi. Hayvanlarımız meraya geç çıktı. Bu yüzden hem maliyetimiz arttı hem de verim düştü. Bu yıl gerçekten perişan olduk” diye konuştu.
Hayvan bakımının giderek daha maliyetli hale geldiğini belirten Diri, “Hayvan bakmak çok zor bir iştir. Yem pahalı, saman pahalı, her şey pahalı. Koyunlarımızı besliyoruz ama istediğimiz verimi alamıyoruz. Sürekli masraf yapıyoruz. Çobanlık da besicilik de artık eskisinden çok daha zor hale geldi” ifadelerini kullandı.
"Hayvanlarımızı değerinde satamadık"
Kurban Bayramı öncesinde de istedikleri satışları yapamadıklarını dile getiren Diri, hayvanların gerçek değerinin altında fiyatlarla alıcı bulduğunu söyledi. “Hayvanlarımızı değerinde satamadık” diyen Diri, “Bir çift koçun değeri çok daha yüksek olmasına rağmen bize düşük fiyatlar teklif edildi. Emeğimizin karşılığını alamadık. Bu yüzden birçok hayvanı satmadık. Aylarca emek verdiğimiz hayvanlar elimizde kaldı” dedi.
Bölgedeki besicilerin bir diğer sorununun da yayla kiraları olduğunu belirten Diri, bazı yaylalarda kira bedellerinin ciddi seviyelere ulaştığını söyledi. Diri, “Yayla kiraları da çok arttı. Bazı yerleri tutmaya gücümüz yetmediği için daha uygun yaylalara yöneliyoruz. Hayvancılık yapan insanlar için yayla olmazsa bu işi sürdürmek de zorlaşıyor” şeklinde konuştu.
Çoban ücretlerine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Diri, son yıllarda yurt dışından gelen çobanların sektördeki ücret dengesini etkilediğini savundu. Çoban bulmanın her geçen yıl zorlaştığını belirten Diri, ücretlerin ise farklı bölgelerden ve yurt dışından gelen iş gücü nedeniyle değişkenlik gösterdiğini ifade etti.
"Eskiden çobanlık yapan insanlar belliydi"
Diri, “Eskiden çobanlık yapan insanlar belliydi, ücretler de aşağı yukarı belliydi. Şimdi dışarıdan gelen çobanlar da var. Bu durum ücretlerde dengesizlik oluşturuyor. Hem çobanlar açısından hem de hayvan sahipleri açısından bir belirsizlik ortaya çıkıyor. Çobanlık zaten zor bir meslek. İnsanlar aylarca ailesinden uzak kalıyor, dağda bayırda çalışıyor. Buna rağmen sektörün kendi içinde farklı sorunları oluşmuş durumda” dedi.
"Şu anda birçok kişi maliyetler nedeniyle zor durumda"
Geçmiş yıllarda verilen desteklerin üreticilere nefes aldırdığını belirten Diri, özellikle yem, arpa ve saman desteğinin yeniden artırılması gerektiğini savundu. “Eskiden destekler vardı, üreticinin sırtı biraz doğruluyordu” diyen Diri, “Ot desteği, saman desteği, arpa desteği verilirse insanlar hayvancılığı bırakmaz. Şu anda birçok kişi maliyetler nedeniyle zor durumda. Biz geçimimizi bu hayvanlardan sağlıyoruz. Dört çocuğum var ve ailemi bu işle geçindiriyorum” dedi.
Meralarda koyunlarını otlatan diğer çobanlar da benzer sorunlara dikkat çekerek, uzayan kış mevsimi, artan giderler ve değişken çoban ücretlerinin sektörü olumsuz etkilediğini ifade etti. Yüksekova’da geçimini hayvancılıkla sağlayan üreticiler, tüm zorluklara rağmen sürülerinin başında olmaya devam ederken, sektörün ayakta kalabilmesi için daha fazla destek verilmesini bekliyor.
