Yüksekova ilçesinde faaliyet yürüten ZIMANGEH-DER (Kürt Dili Geliştirme ve Eğitim Derneği) tarafından “Panel ve İmza Günü” etkinliği düzenlendi. Bugün saat 13.30’da Düzen Davet Evi’nde gerçekleştirilen programa çok sayıda davetli ve vatandaş katıldı. Panele konuşmacı olarak yazar Elif Gemicioğlu Yavıç ile yazar Qahir Bateyî katıldı. Programda Kürt dilinin tarihi, günümüzdeki durumu, gelecek kuşaklara aktarılması ve edebiyatın dil üzerindeki etkisi üzerine değerlendirmeler yapıldı.
Etkinliğe Yüksekova Belediyesi Eşbaşkanları Şadiye Kırmızıgül ile Şoreş Diri, DEM Parti Yüksekova İlçe Eşbaşkanları Şeyda Bellier ile Abdullah Kırmızıgül, DEM Parti ilçe örgütü üyeleri, Yüksekova Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı İrfan Sarı, Şoförler Odası Başkanı Selami Durna, Barış Anneleri, belediye encümenleri ve çok sayıda vatandaş katıldı.
“Bir halkın dili kaybolursa hafızası da kaybolur”
Panelde “Sözlü Edebiyatın Önemi” başlıklı sunum yapan Qahir Bateyî, Kürt toplumunda sözlü edebiyatın tarih boyunca önemli bir yere sahip olduğunu söyledi. Dengbêjlik geleneği, destanlar, kılamlar ve anlatı kültürünün Kürt halkının hafızasını taşıyan temel unsurlar olduğunu belirten Bateyî, dilin korunmasının kültürün korunması anlamına geldiğini ifade etti. Bateyî konuşmasında, “Bir halkın dili kaybolursa hafızası da kaybolur. Sözlü edebiyat yalnızca geçmişi anlatmaz; aynı zamanda toplumun kimliğini, yaşadığı acıları, sevinçleri ve direnişini gelecek kuşaklara aktarır. Kürtçenin yaşaması için edebiyat üretiminin artması gerekiyor” dedi.
Uzun yıllardır Kürt dili üzerine çalışmalar yürüttüğünü belirten Bateyî, özellikle gençlerin anadillerine sahip çıkmasının önemine dikkat çekerek, Kürtçe eğitim ve yayıncılığın güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
“Dil, bir halkın varlık nedenlerinden biridir”
Panelde “Kadın ve Edebiyat” başlıklı sunum yapan Elif Gemicioğlu Yavıç ise kadınların edebiyat alanındaki rolü ve üretim süreçleri üzerine değerlendirmelerde bulundu. Kadınların tarih boyunca birçok alanda olduğu gibi edebiyatta da görünmez bırakıldığını ifade eden Yavıç, “Kadınların yaşadığı deneyimler, toplumsal baskılar ve mücadeleleri edebiyata önemli bir derinlik katıyor. Kadınların yazması, üretmesi ve kendi hikâyelerini anlatması çok değerlidir” diye konuştu.
Kürtçe dil çalışmaları içerisinde uzun yıllardır yer aldığını belirten Yavıç, Kürtçenin gelişmesi için kadınların daha fazla yazınsal üretim yapmasının önemli olduğunu söyledi. Anadilin korunmasının yalnızca eğitim kurumlarının değil toplumun tüm kesimlerinin sorumluluğu olduğunu dile getiren Yavıç, “Dil, bir halkın varlık nedenlerinden biridir. Eğer dil korunursa kültür de korunur” ifadelerini kullandı.
Kürt dili üzerine çalışmalarını anlattılar
Panelde konuşmacıların yaşam öyküleri ve Kürt dili alanındaki çalışmaları da paylaşıldı.
Yüksekova doğumlu olan Elif Gemicioğlu Yavıç’ın 2008 yılından bu yana Kürt dili alanında çalışmalar yürüttüğü belirtildi. Kurdî-Der’in Yüksekova ve Van şubelerinde yöneticilik ve öğretmenlik yaptığı aktarılan Yavıç’ın, Van Büyükşehir Belediyesi bünyesinde altı yıl Kürtçe öğretmeni olarak görev yaptığı, iki kez kayyum yönetimleri tarafından görevden alındığı ifade edildi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde Kürt dili üzerine yüksek lisans yaptığı belirtilen Yavıç’ın, soru-cevap türünde kitap yazan ilk Kürt kadın yazarlardan biri olduğu kaydedildi.
Yavıç’ın iki baskısı yayımlanan eserlerinin yanı sıra hikâye kitapları kaleme aldığı, çeşitli dergilerde yazılar yazdığı ve birçok kitabın redaksiyonunu yaptığı belirtildi. Özellikle kadın ve edebiyat üzerine çalışmalar yürüttüğü ifade edilen Yavıç’ın, Zakho ve Newroz üniversitelerinde düzenlenen uluslararası konferanslara “Yurtsuz Kadınlar” ve “Şahmaran Efsanesinde Kadın Motifleri” başlıklı sunumlarla katıldığı aktarıldı. Halen Kurdîwar Kürt Yazarlar ve Edebiyatçılar Derneği Eşbaşkanlığı görevini yürüttüğü belirtildi.
Yayıncılık ve dil çalışmalarıyla öne çıkıyor
1974 yılında Hakkari’nin Şemdinli ilçesine bağlı Bêmbo köyünde dünyaya gelen Qahir Bateyî’nin ise genç yaşlardan itibaren Kürt dili ve kültürü alanındaki çalışmalarda yer aldığı ifade edildi.
Çeşitli dönemlerde gözaltı ve işkence gördüğü belirtilen Bateyî’nin, 1997 yılında İstanbul’a göç ettiği, 1998 yılında İstanbul Kürt Enstitüsü’nde eğitim aldığı ve 2000-2005 yılları arasında aynı kurumda öğretmenlik yaptığı kaydedildi.
2006 yılında TZP Kurdî bünyesinde çalışmalar yürüttüğü belirtilen Bateyî’nin, farklı dönemlerde tutuklanarak cezaevinde kaldığı ifade edildi. Halen Van’da yayıncılık faaliyetleri yürüttüğü belirtilen Bateyî’nin, Sîtav Yayınları’nın sahibi ve editörü olduğu kaydedildi.
Ayrıca Bateyî’nin Kurdîwar Kürt Yazarlar ve Edebiyatçılar Derneği Eşbaşkanlığı görevini sürdürdüğü ve danışmanlık faaliyetleri yürüttüğü belirtildi.
Panelin sonunda yazarların kitaplarının tanıtımı yapıldı ve katılımcılar için imza etkinliği düzenlendi.