Yüksekova’da esnafın uzun süredir gündeminde olan ekonomik sorunlara işporta, kayıt dışı satışlar ve fuar organizasyonları da eklendi. Yüksekova Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı İrfan Sarı, yaptığı açıklamada özellikle “ucuzluk fuarı” ve “yöresel ürünler festivali” adı altında düzenlenen organizasyonlarda satışa sunulan ürünlerin kaynağı, kalitesi, gümrük ve vergi durumlarının denetlenmesi gerektiğini belirterek, yıl boyunca kira, vergi, SGK, personel ve diğer işletme giderlerini karşılayan yerel esnaf ile geçici organizasyonlarda satış yapan kişiler arasındaki rekabet koşullarının da göz önünde bulundurulması gerektiğini aktardı.
Sarı, “Ucuzluk fuarı, yöresel ürünler festivali adı altında kaynağı, kalitesi, gümrük ve vergi durumu belli olmayan ürünlerin satışına izin vermek, esnafa karşı açıkça taraf tutmaktır. Bu, kamu otoritesinin kendi vatandaşına, vergi ödeyen, ruhsatlı, kira ve SGK yükü taşıyan esnafına sırt çevirmesi demektir” dedi.
"Satış faaliyetlerinin denetlenmesi gerek"
Fuarların vatandaşlara farklı ürünleri daha uygun fiyatlarla alma imkânı sağlayabileceği yönündeki yaklaşımın yanında, bu organizasyonların yerel ticaret üzerindeki etkisinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Sarı, geçici satış noktalarında faaliyet gösteren işletmeler ile ilçede yıl boyunca sabit giderlerini karşılayarak hizmet veren esnaf arasında aynı rekabet şartlarının bulunmadığını ifade ederek, fuar ve benzeri organizasyonlarda ürünlerin mevzuata uygunluğu kadar satış faaliyetlerinin hangi şartlarda gerçekleştirildiğinin de denetlenmesi gerektiğini dile getirdi.
Sarı, fuar organizasyonlarının yanı sıra ilçe merkezindeki işporta ve kayıt dışı satışların da ciddi boyutlara ulaştığını ileri sürerek, “Yerel yöneticilere açık uyarı: Yüksekova ilçesinde işporta ve kayıt dışı ekonomi artık ‘sorun’ değil, açık bir skandal hâline gelmiştir. Sokaklar, yasal esnafın alın terini gasp eden kayıt dışı satıcılarla doldurulmuş; denetim neredeyse yok hükmündedir” ifadelerini kullandı.
Ruhsatlı esnafın faaliyetini sürdürebilmek için kira, vergi, SGK, personel ve işletme giderleri başta olmak üzere çok sayıda mali yükümlülüğü yerine getirdiğini belirten Sarı, kayıt dışı satışların yaygınlaşmasının yalnızca günlük ticareti değil, aynı zamanda yasal yükümlülüklerini yerine getiren işletmelerin rekabet gücünü de etkilediğini savundu. Sarı, yerel yöneticilerin bu konuda sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirterek, denetimlerin yalnızca belirli dönemlerde değil, düzenli ve etkin biçimde yürütülmesi çağrısında bulundu.
İran’dan gelen satıcıları da gündeme getirdi
Sarı, açıklamasında İran’dan Yüksekova’ya gelen ve “çantacı” olarak nitelendirdiği satıcıların faaliyetlerine de değinerek, bu kişilerin yaptığı satışların da kayıt dışı ticaret ve denetim başlığı altında değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
“İran İslam Cumhuriyeti’nden gelen çantacı yurttaşların bu tabloya eklenmesi de görmezden gelinen bir gerçekliktir” diyen Sarı, farklı kanallardan gerçekleşen kayıt dışı satışların bir bütün olarak ele alınması gerektiğini ve kamu kurumlarının bu konuda daha etkin bir denetim mekanizması oluşturması gerektiğini ifade etti.
Yüksekova’daki ekonomik koşulların esnaf üzerindeki baskısını da değerlendiren Sarı, kayıt dışı ticaretin yaygınlaşmasının işletmelerin ayakta kalmasını zorlaştırabileceğini ve bunun doğrudan istihdamı da etkileyebileceğini savundu.
Sarı, “Bu gidişat, işsizlikte ön sıralarda olan Yüksekova’ya iflas eden esnafı da işsizler ordusuna katma anlamına geliyor” diyerek, esnafın yalnızca ticari bir kesim olarak değil, ilçedeki istihdamın önemli unsurlarından biri olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Sarı, fuar ve benzeri organizasyonların yanı sıra işporta ve kayıt dışı satışların denetlenmemesi halinde, vergi ve diğer yasal yükümlülüklerini yerine getiren esnafın ekonomik açıdan daha fazla zorlanacağını belirterek, yerel ticaretin sürdürülebilirliği açısından kayıtlı ekonominin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Yerel yöneticilere çağrısını yineleyen Sarı, sorunun yalnızca esnafın satışlarıyla sınırlı olmadığını, kayıt dışı ticaretin yaygınlaşmasının ilçedeki ekonomik düzen, rekabet koşulları ve kamu gelirleri açısından da değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
“Beklenen, ‘anlayış’ değil, net ve kararlı önlemlerdir”
Sarı, “Yerel yöneticileri, bu kaosun büyümemesi için sorumluluk almaya ve göreve davet ediyoruz. Beklenen, ‘anlayış’ değil, net ve kararlı önlemlerdir. Kendi esnafını korumayan, kayıt dışılığı teşvik eden, denetimsizliği normalleştiren bir yönetim anlayışı, Yüksekova’nın ekonomik damarlarını tıkamakta ve güveni yok etmektedir. Bu gidişata son verilmezse, sorumluluk doğrudan yerel yöneticilerin omuzlarındadır” ifadelerini kullandı.