Ortadoğu’da tırmanan çatışmalar küresel petrol piyasalarını yeniden hareketlendirdi. ABD ile İran arasındaki gerilimin Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı çevresinde yoğunlaşması, petrol arzına ilişkin endişeleri artırırken Brent petrolün varil fiyatı 100 dolar seviyesini aştı.
Brent petrol vadeli kontratları çarşamba günü yüzde 2,2 yükselerek 100,07 dolara çıktı. Böylece Brent, 24 Temmuz’dan bu yana ilk kez 100 doların üzerine taşındı. ABD ham petrolü WTI ise 1,70 dolar artışla 94,73 dolara yükseldi.
Petroldeki yükselişte, Orta Doğu’daki çatışmaların bölgesel petrol arzını daha fazla tehdit edebileceğine yönelik beklentiler etkili oldu.
Hürmüz Boğazı yeniden piyasanın odağında
Bölgedeki askeri hareketliliğin enerji taşımacılığı üzerindeki baskıyı artırması, piyasaların dikkatini yeniden Hürmüz Boğazı’na çevirdi. Küresel petrol ticaretinin kritik geçiş noktalarından biri olan boğazda yaşanabilecek uzun süreli bir ulaşım kesintisinin küresel arz üzerinde ciddi baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM), Amerikan savaş gemilerine yönelik füze saldırılarına karşılık olarak Basra Körfezi ve Körfez çıkışında beş İran petrol tankerini imha ettiği bildirildi.
İran tarafı ise ABD unsurlarına yönelik misilleme yapıldığını açıkladı. İran Devrim Muhafızları'na dayandırılan açıklamalarda, iki ABD savaş gemisi ile bazı petrol tankerlerinin hedef alındığı ileri sürüldü.
Suudi Arabistan da çatışmanın etkisi altında
Ortadoğu’daki gerilim salı günü daha da tırmandı. İran destekli Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’daki çeşitli kentlere saldırılar düzenlemesi, ABD’nin bölgedeki önemli müttefiklerinden Suudi Arabistan’ın çatışmanın içine daha fazla çekilmesi riskini artırdı.
ABD güçlerinin çok sayıda İran petrol tankerini hedef aldığı belirtilirken, İran’ın da Ürdün’de bulunan bir ABD üssüne saldırı düzenlediği bildirildi.
Son gelişmeler, bölgedeki enerji altyapısına ve petrol taşımacılığının kritik güzergahlarına yönelik risklerin arttığına işaret ediyor.
Petrol fiyatlarında yükseliş hızlandı
Brent petrol, altı aydır devam eden savaşta kalıcı bir çözüm sağlanacağına ilişkin beklentilerin zayıflaması ve çatışmaların yeniden şiddetlenmesiyle ağustos başından bu yana yaklaşık yüzde 25 yükseldi.
Piyasalarda artık 100 dolar seviyesi aşılırken, petrol fiyatlarının bundan sonraki seyrinde bölgedeki çatışmaların boyutu ve özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki petrol trafiğinin devam edip etmeyeceği belirleyici olacak.
ING analistleri, son gelişmelerin tarafların yeniden barış görüşmelerine başlamasından hâlâ uzak olduğunu gösterdiğini belirterek piyasanın önemli bir risk primini fiyatlamayı sürdürebileceği değerlendirmesinde bulundu.
OCBC analistleri de İran’ın Suudi Arabistan’daki enerji tesislerine yönelik saldırıları ile beş İran tankerinin imha edilmesinin, petrol arzında yeni ve uzun süreli bir kesinti yaşanabileceğine ilişkin kaygıları artırdığını ifade etti.
Arz kesintisi riski büyüyor
Analistlere göre bölgedeki saldırıların uzun sürmesi, petrol arzındaki mevcut baskının daha da derinleşmesine yol açabilir. Suudi Arabistan’ın ihracatının bir bölümünü Hürmüz Boğazı’ndan uzaklaştırdığı belirtilirken, krallığa yönelik saldırıların devam etmesi halinde ham petrolün küresel piyasalara ulaştırılması daha karmaşık hale gelebilir.
Bu nedenle petrol piyasasında gözler hem askeri gelişmelere hem de Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen enerji taşımacılığının seyrine çevrilmiş durumda.