Necip Çapraz

Ters Lale Gerçeği

12 Kasım 2007 Pazartesi

“Boynu bükük halkın lalesi” adlı yazdığım makaleye Prof. Dr. Neşet Arslan bir yorum göndermiş. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Öğretim Görevlisi ve Tarım Bakanlığı Soğanlı Bitkiler Teknik Komite Görevlisi olan Aslan; Ters Lale ile ilgili bilinmeyen konularda açıklamalarda bulunmuş.

 

Arslan, bir ara çeşitli haberlerde ortaya atılan 'PKK'nin Ters Lale kaçakçılığı yaparak gelir elde ettiği' yönündeki iddialarla  ilgili de açıklamada bulunuyor, 'Ters Lale ile ilgili bilgi kirliliği var!'diyor.

 

Bu konuda bir bilim adamı ve konunun uzamanı olarak bilgilerini önemsiyoruz. Bundan sonra da bilgilerine ihtiyacımız olduğunu belirtiyoruz.

 

Prof. Dr. Neşet Arslan'dan bana hitaben bu bilgilere yer verilmiş;

 

“Necip Bey, yazınızı ilgi ile okudum. Güzel bir yazı olmuş, ancak bir çok konu belki bilgi eksikliğinden belki de başka sebeplerden karıştırılmış ki bazıları internetteki bilgi kirliğinden sizin kusurunuz olmadan sizi yanıltmış. Sizinle tanışıp bu konuyu tüm detayları ile samimi ve içten gelen duygularla tartışmak isterdim. Ama benim oraya geldiğim zamanlarda sizi tanımıyordum, sonrasında ise ben gelemez oldum. Çok kısa bir kaç şeyi yazayım.

 

1-Ters lale Türkiye"de Hakkari, Adıyaman, Van, Malatya, Elazığ, Diyarbakır, Muş, Bitlis, Bingöl, Şırnak, Tunceli, K.Maraş ve Kayseri illerinde doğal olarak yetişiyor.

 

Belki başka yerlerde de (Siirt Erzincan, Sivas, Erzurum olabilir) yetişiyor. Dünyada bizden başka İran, Irak, Pakistan, Hindistan (Himalayan"ın dağlık bölgesi) gibi ülkelerde de yetişiyor. Ancak bu bitkiye Hakkari"nin sahiplenmesi çok hoş bir şey; Hakkari"ye henüz bir getirisi olmadığı (toplama, toplayanlar ve toplatanlar dışında) da doğru. Bitkiye Elazığ da sahipleniyor ve ters lale şenliği de düzenliyor bunlar güzel şeyler.

 

2- Bitkinin toplatılması 1992 veya buna yakın yıllarda Soğanlı Bitkiler Teknik Komitesi tarafından yasaklandı. Ancak bundan sonra bazı yıllar izinle doğadan damızlık sökümü de yapıldı.

 

3- BM tarafından desteklenene projenin üretim ayağının yapılamamasında ne Şevket Alp'in ne de bizim kusurumuz yoktur. Konu üretim materyalinin kime ait olduğu hususunda ve buna bağlı olarak gelişen olaylarla ilgilidir. Bunu o yıllarda (hala da öyle )ihracatçı firmaların yurtdışına pazarlayamamaları sonucu konuya istenildiği ölçüde ilgilenmemeleri de etkilemiş olabilir

 

4- Yusuf Taşkın bey (Hakkarili) Ziraat mühendisidir ama benim öğrencim değildir kendisini de şahsen tanımıyorum.

 

5- 500 Milyar kazanma tamamen uydurma haberdir. Ben o konu ile ilgili çok detaylı görüşmeler yaptım. Olay bir meslek yüksek okulunun Adıyamanlı bir üreticiden alıp yetiştirdiği ve bunları satarak bir miktar (kesin olarak 5 milyarın altında) para kazandığıdır.

 

6- Bilgi kirliliğine bir örnek olarak (ki maalesef bazı resmi ağızlarda da bu dillendiriliyor) PKK'nin bu bitkinin kaçakçılığından 130 milyon dolar gelir sağladığı haberidir. Türkiye"den yaklaşık 25 kadar soğanlı bitkinin soğanı yurt dışına ihraç ediliyor toplam gelir 2,5-3 milyon dolar. Tek bir bitkiden bu kadar gelir sağlanması imkansızdır. Buna hiç bir kimse beni inandıramaz.

 

7- Ters lalede lale gibi daha 1550"li yıllarda yurtdışına gitti. Lale kadar popüler olmadı ama o yıllardan bu yana Hollanda tarafından yetiştiriliyor. Yani zannedildiği gibi yeni değil.

 

8-  Bilim adamı olarak benim amacım, öncelikle ülkemizin doğal güzelliklerini koruyarak bunların ekonomik önemi olabileceklerinin üretime kazandırılmasıdır. Ters lale sadece bunlardan birisidir. Bu bitkileri pazarı olmak koşulu ile kim yetiştirme istiyorsa ona yardımcı olmayı görev addederim. Biz oraya asla birilerinin adına ve sahsımıza menfaat temini için gitmedik; bunu bir zul addederim. Sizin bu konuda bir girişiminiz varsa aynı yardımı size veya bir başkasına da seve seve yaparım.

 

9- Kaçakçılığa yaptırım olarak bazı müeyyideler varsa da boşluklar daha çok; benim görevli olduğum kurulun tek yetkisi bu konuda uygunsuz iş yaptığı belirlenen firmanın ihracatının yasaklanmasıdır. Diğer müeyyideler Çevre ve Orman Bakanlığı kanunlarına göre olup, bizim dışımızdadır. Selam ve başarı dileklerimle. Prof. Dr. Neşet Arslan”

 

Ters lale ile ilgili diğer yazı, haber ve görüntüler:

 

Ustaya mı Çırağına mı İnanalım?

Boynu bükük halkın lalesi

Bir demet ters lale

Hakkari'nin bitki haritası

'Ters lale' seferberliği

Keklik ve Ters Lale Yasağı

Ters Lale Yine Katlediliyor

Ters Lale'nin heykeli dikildi

Ters Lale Korunmalı

Ters Lale hakkında iki kitap

Ters Lale Bahçesi

Bu yazı toplam 15740 defa okunmuştur
Ellemeyin
 // Enver Özkahraman
1970 li yıllarında yöreye gelen soğan toplayıcılarının elinde 8-10 cm çapında delik bir tahta ile köy köy dolaşarak delikten geçen lale soğanlarını almıyorlardı amadelikten geçmeyen büyüklükteki soğanları satın alıp gidiyorlardı ..Tabi ki bu doğanın tahribine neden oluyordu,tahtanın deliğinden geçen küçük soğanlar çöpe dökülüyordu..Ters lale yi ben bahçemde hem soğani hemde tohumu ile yetiştirdim defalarca..Tohumdan yetiştirme uzun zaman alıyor 4 yılda önce bir çiçek diğer yıl iki çiçek nihayet 7 ve 8 yılda dört bazanda beş çiçek bir sapta olabiliyor..Bende adıyaman bölgesinde yetişen laledende var (familyası aynı olabilir )ama biribirlerine benzerlikleri yok,Adıyamandaki sap üzerinde dizili ama Cilolardaki ise kalın bir sapın tepesinde topluca aşağıya sarkık duruyor.
Soğanının zehirli olduğunu biliyorum.Nasturilerce de sevilen çiçek köylerin ve kiliserin etrafına ekildiğine dair yazılar okudum..Her sabah çiçeğin ortasından su damladığı için de Ağlayan gelin de denildiğini biliyorum ve Kürtlerin de bu çiçeğe Gulşêni,Guldaxwin,Gulşilêr ve zengila zoma dediklerini biliyorum..Hayallere bile sığmayan dedikodularada artık karnımız toktur,cilolardaki lale soğanlarının tamamını toplasan bir milyar etmez
bir zamanlar bir prof çıktı Van gölündeki Martı yumurtalarına Vitamin deposu dedi şimdi neredeyse martı kalmadı etrafta..Doğa düşmanlarını sokmayın oralara,eskiden bende çoğuna engel olmuştum hem avcılara hem bitki tohumu toplayıcılarına.herşey yerinde güzeldir,gençler oralar sizindir....
16 Kasım 2007 Cuma 11:03
gizli hazine...
 // guliz _ ul@hotmail.com
Her ne kadar başka illerde de yetiştiğini söyleselerde gerçekte,Hakkari ile anılmakta ters lale. Diğer konular gibi Hakkari'nin gizli hazinesini göz önüne çıkarmışsınız,Umarım bu hazineye sahip çıkılır gerektiği gibi... Kutluyorum sizi,elinize dilinize sağlık.İyiki varsınız..Varsınız ve güzellikleri ortaya çıkarmaktasınız.
Gülizar Kılıç...
13 Kasım 2007 Salı 01:56